13 lipca 2024 r.
Nowe oświadczenie Watykanu w sprawie objawień w Amsterdamie: posłuszeństwo, kwestie teologiczne i rozróżnienia.
Dr Mark Miravalle, Dr Robert Fastiggi
11 lipca 2024 r. Watykańska Dykasteria Nauki Wiary (DNW) opublikowała nowe oświadczenie dotyczące objawień Matki Bożej w Amsterdamie jako Pani Wszystkich Narodów, stwierdzając, że zgłoszone objawienia zostały ocenione jako „constat de non supernaturalitate”, czyli nieposiadające charakteru nadprzyrodzonego, i że stanowisko to zostało ustnie potwierdzone przez papieża św. Pawła VI podczas audiencji. Pomijając niejasności na stronie internetowej Watykanu, która wcześniej podawała w kilku językach status o tych objawieniach z 1974 roku jako „non constat de supernaturalitate”[1], czyli „nadprzyrodzony charakter nie został ustalony”, nowe oświadczenie jasno stwierdza, że obecne stanowisko DNW jest bardziej negatywne i brzmi „constat de non supernaturalitate”.
W świetle nowego oświadczenia Watykanu uważamy, że dla jego właściwego zrozumienia i wdrożenia ważne jest pięć poniższych punktów.
1. Posłuszeństwo jest właściwą odpowiedzią na normy dyscyplinarne Watykanu.
Posłuszeństwo jest odpowiedzią świętych i wiernych katolików na właściwą władzę Kościoła, nawet jeśli nie dotyczy to poziomu doktrynalnego, a jedynie dyscyplinarnego. Posłuszeństwo w tym konkretnym przypadku wymaga ponadto przestrzegania wszystkich norm prawnych określonych przez DNW i konkretnie wskazanych przez lokalnego biskupa Johannesa Hendriksa w jego oświadczeniu z 30 grudnia 2020 r., wydanym po konsultacji z watykańskim urzędem doktrynalnym. Obejmuje to na przykład nieogłaszanie zgłoszonego przesłania jako zatwierdzonego lub nieprawidłowe przedstawianie stanowiska Watykanu jako innego niż negatywne.
Posłuszeństwo nie zawsze oznacza zgodę z oceną DNW, ani nie wymaga odrzucenia osobistej wiary w nadprzyrodzoną autentyczność zgłoszonych objawień w Amsterdamie. Pozytywne oświadczenie DNW z 8 lipca 2024 r. dotyczące objawień Rosa Mystica (Róża Duchowna), które w ciągu ostatnich 40 lat otrzymały co najmniej pięć odrębnych negatywnych ocen od lokalnych biskupów Brescii, w tym kilkakrotnie po konsultacji z Kongregacją Nauki Wiary, obecnie całkowicie je zmieniło. Z pewnością wizjonerka Rosa Mystica, Pierina Gilli, podczas tych trudnych okresów zakazu, potępienia, a nawet interdyktu ze strony Kościoła. zachowała swoją osobistą wiarę w nadprzyrodzony charakter otrzymywanych objawień, które obecnie zostały zasadniczo zatwierdzone.
Posłuszeństwo wobec norm dyscyplinarnych Watykanu wymaga zatem posłuszeństwa wobec przepisanych działań, ale nie wymaga wewnętrznego odrzucenia osobistej wiary w autentyczność objawień. Dlatego wierny katolik może być zarówno posłuszny nowym normom DNW, jak i nadal osobiście wierzyć w nadprzyrodzony charakter zgłoszonych objawień w Amsterdamie.[2]
2. Normy dyscyplinarne Watykanu, nawet te zatwierdzone przez papieża, nie są ostateczne i z czasem mogą być całkowicie zmienione.
Ostatnie przykłady z życia Kościoła jasno pokazują, że nawet zatwierdzone przez papieża normy dyscyplinarne Watykanu nie są z natury ostateczne i z czasem mogą zostać całkowicie zmienione. Na przykład w latach 1924–1931 różne oświadczenia Świętego Oficjum (obecnie DNW) zaprzeczały nadprzyrodzonemu charakterowi mistycznych zjawisk ojca Pio. W czerwcu 1931 roku Święte Oficjum, za zgodą papieża Piusa XI, nakazało ojcu Pio zaprzestanie wszelkiej działalności z wyjątkiem odprawiania Mszy Świętej, a także nałożyło inne zakazy. Z czasem ojciec Pio przeszedł od potępienia przez Kościół do kanonizacji, co stanowiło całkowitą zmianę jego poprzedniego negatywnego statusu dyscyplinarnego.
Objawienia i orędzia Bożego Miłosierdzia również przeszły około 20 lat zakazu, zatwierdzonego przez papieża św. Jana XXIII w 1959 roku. Głównie dzięki osobistej wierze biskupa Karola Wojtyły (papieża św. Jana Pawła II) w autentyczność objawień w czasie zakazu kościelnego. Teraz cały Kościół powszechny obchodzi święto Miłosierdzia Bożego i odmawia nowennę objawioną przez Jezusa św. Faustynie.
Najnowszym przykładem zmiany negatywnych norm dyscyplinarnych Watykanu jest wspomniany już wyzej przypadek objawień Rosa Mystica z lat 1947-1966, w których wizjonerka Pierina Gilli otrzymała liczne negatywne normy dyscyplinarne, kilka z nich zatwierdzonych przez ówczesną Kongregacje Nauki Wiary, a także doświadczyła lokalnych zakazów kościelnych. Wszystkie te negatywne normy zostały obecnie uchylone dzięki pozytywnej ocenie DNW z 8 lipca 2024 r. oraz najwyższemu możliwemu oświadczeniu Nihil Obstat biskupa Brescii.
3. Modlitwa, obraz i dni modlitwy Matki Bożej jako Pani Wszystkich Narodów decyzją lokalnego biskupa i w porozumieniu z Kongregacją Nauki Wiary pozostają zatwierdzone.
Oświadczenie z 30 grudnia 2020 r. w sprawie objawień w Amsterdamie, wydane przez biskupa Johannesa Hendriksa z Haarlem-Amsterdamu w porozumieniu z ówczesną Kongregacją Nauki Wiary, jasno stwierdza, że modlitwa do Pani Wszystkich Narodów, jej wizerunek i dni modlitwy ku czci Pani Wszystkich Narodów pozostają zatwierdzone, o ile nie są postrzegane jako wskazanie na nadprzyrodzony charakter objawień. Oświadczenie DNW z 11 lipca 2024 r. zostało wydane w zgodzie z normami określonymi w oświadczeniu lokalnego biskupa z 30 grudnia 2020 roku. Modlitwa Pani Wszystkich Narodów może być zatem nadal odmawiana i rozpowszechniana.
4. DNW nie podała wyraźnych powodów, dla których zgłoszone objawienia w Amsterdamie zostały uznane przez nią za nie nadprzyrodzone. Istnieją jednak pewne przesłanki wskazujące na to, że jednym z możliwych powodów może być sprzeciw wobec prośby o piąty dogmat maryjny, która pojawia się w zgłoszonych orędziach.
Na podstawie różnych oświadczeń Watykanu dotyczących zgłoszonych objawień w Amsterdamie wydaje się, że jedną z podstawowych przyczyn sprzeciwu wobec objawień może być nowo zaistnialy sprzeciw wobec papieskich i soborowych nauk dotyczących współodkupicielstwa Maryi i jej pośrednictwa w łaskach, a także powtarzająca się w orędziach prośba o piąty dogmat maryjny dotyczący tych samych tytułów i ról Maryi.
Jedną z oznak tej potencjalnej niezgodności z papieską i soborową doktryną maryjną był komentarz teologiczny zawarty w niedawnym oświadczeniu DNW, w nawiązaniu do objawien Rosa Mystica, w którym stwierdzono, że „tylko Pan może działać w sercach ludzi, udzielając łaski uświęcającej” oraz że „w tym działaniu, które tylko Bóg może wykonać w sposób głęboki, nie ograniczając naszej wolności, nie ma innego możliwego pośrednictwa, nawet Najświętszej Maryi Panny”. Treść tego oświadczenia DNW stoi w bezpośredniej sprzeczności z trwającą trzy stulecia nauką papieską, począwszy od papieża Benedykta XIV[3] w XVIII wieku, poprzez papieża św. Jana Pawła II, który osiem razy nazwał Matkę Bożą Pośredniczką wszystkich łask, poprzez papieża Franciszka, który 13 maja 2023 r. pozytywnie odniósł się do tytułu Pośredniczki wszystkich łask [4], aż po jednoznaczne stwierdzenie papieża Benedykta XVI, że „nie ma owocu łaski w historii zbawienia, który nie miałby jako niezbędnego narzędzia pośrednictwa Matki Bożej”.
Jeśli rzeczywiście główny sprzeciw wobec objawień w Amsterdamie skupia się na odrzuceniu autentycznych nauk papieskich i soborowych dotyczących wyjątkowej roli Maryi jako współodkupicielki wraz z Jezusem, dla której św. Jan Paweł II kilkakrotnie używa tytułu „współodkupicielka”[5], oraz wynikającego z tego Jej roli w aktywnym pośrednictwie łask odkupienia, wówczas należy przeprowadzić głębszą dyskusję mariologiczną na temat właściwej obrony prawdziwej doktryny maryjnej, zawartej w nauczaniu papieskim i soborowym Vaticanum II, gdzie na przykład współodkupicielstwo Matki Bożej jest nauczane w Lumen gentium, nn. 56, 57, 58 oraz w 61, gdzie jest mowa o „wyjątkowym sposobie, w jaki współpracowała ona poprzez swoje posłuszeństwo, wiarę, nadzieję i płomienną miłość w dziele Zbawiciela, przywracając duszom życie nadprzyrodzone”.
Ponadto jej rola i tytuł „Pośredniczki” są nauczane i wyjaśnione w Lumen gentium nn. 60, 61 i 62, gdzie czytamy, że „wzięta do nieba [Maryja] nie porzuciła tego zbawczego obowiązku, ale poprzez swoje nieustanne wstawiennictwo nadal przynosi nam dary wiecznego zbawienia (in aeternae salutis donis nobis)”. Z pewnością najwyższa komisja doktrynalna Kościoła musi nie tylko akceptować nauczanie papieskie i soborowe dotyczące Matki Bożej, ale także bronić go jako cenną część tradycji maryjnej Kościoła i prawdy.
Przedstawiamy to w duchu dokumentu DNW z 1990 r. pt. „Donum Veritatis” („O powołaniu teologa w Kościele”), który odnosi się do obowiązku teologa, aby przedstawiać władzy magisterialnej potrzebę wyjaśnienia lub korekty dla dobra Kościoła.
5. Niniejsze oświadczenie DNW dotyczące objawień w Amsterdamie w żaden sposób nie utrudnia dalszego rozwoju międzynarodowego ruchu na rzecz piątego dogmatu maryjnego.
Międzynarodowy ruch katolicki na rzecz uroczystego papieskiego ogłoszenia duchowego macierzyństwa Matki Bożej, obejmującego jej trzy macierzyńskie role jako Współodkupicielki, Pośredniczki wszystkich łask i Orędowniczki, nigdy nie opierał się na prywatnych objawieniach, ale został założony przez znanego belgijskiego prałata, kardynała r Désiré Mercier w 1915., około 30 lat przed rozpoczęciem rzekomych objawień w Amsterdamie. Kardynał Mercier oparł ten ruch na prawdzie tych tytułów i ról maryjnych, które znajdują się w Piśmie Świętym, Tradycji i zostały sformułowane przez Magisterium Papieskie. Mercier wierzył, że uroczyste ogłoszenie roli Matki Bożej jako Duchowej Matki i Pośredniczki wszystkich łask (oparte teologicznie na jej fundamentalnej roli Współodkupicielki) przyniesie wielkie łaski Kościołowi w strasznych dniach I Wojny światowej.
Ponieważ dziś ponownie stoimy w obliczu tego, co papież Franciszek nazywa potencjalną „III wojną światową w kawalkach”, wierzymy, że nadal istnieje potrzeba uroczystego uznania macierzyńskich ról Matki Bożej, co z kolei zaktywuje pełne sprawowanie Jej macierzyńskiego pośrednictwa i wstawiennictwa za ludzkością, która tak bardzo potrzebuje prawdziwego pokoju.
Teologiczne i duszpasterskie wysiłki zmierzające do ustanowienia piątego dogmatu maryjnego będą z pewnością kontynuowane w pełnym posłuszeństwie wobec Magisterium Kościoła, jako część właściwej „hermeneutyki ciągłości” zgodnej z bogatą tradycją mariologiczną przeszłości, nauczaniem mariologicznym Soboru Watykańskiego II oraz natchnionymi naukami mariologicznymi św. Jana Pawła II.
Przypisy
[1] Od 2022 r. watykański urząd doktrynalny nosi nazwę Dykasterii Nauki Wiary (DNW). W latach 1965–2022 znany był jako Kongregacja Nauki Wiary (KNW), a wcześniej jako Święte Oficjum. Aby uniknąć nieporozumień, termin DNW będzie używany jako odpowiednik terminu KNW.
[2] Wierni katolicy muszą jednak dołożyć wszelkich starań, aby zrozumieć powody oceny Stolicy Apostolskiej dotyczącej poszczególnych objawień. Muszą również unikać publicznego wyrażania opinii odrzucających tę ocenę.
[3] W swojej konstytucji apostolskiej Gloriosae Dominae (27 września 1748 r.) Benedykt XIV mówi, że „Maryja jest tym niebiańskim strumieniem, który przynosi do serc nieszczęśliwych śmiertelników wszystkie dary i łaski Boże” (Nauki papieskie Matki Bożej, wybrane i ułożone przez benedyktynów z Solesmes, przetłumaczone przez Siostry św. Pawła (Boston, MA: Córki św. Pawła, 1961), 26.
[4] Zob. orędzie papieża Franciszka z 13 maja 2023 r. skierowane do arcybiskupa Gian Franco Saby, arcybiskupa Sassari na Sardynii (Włochy), z okazji 80. rocznicy Festa del Voto. W tym przesłaniu papież Franciszek odnosi się do jednego z najstarszych tytułów maryjnych, a mianowicie „Pośredniczki wszystkich łask” / patrz tutaj
[5] Zob. Audiencja generalna Jana Pawła II, 10 grudnia 1980 r. (Insegnamenti di Giovanni Paolo II [Inseg] III/2 [1980], s. 1646); Audiencja generalna 8 września 1982 r. (Inseg V/3 [1982], s. 404); Przemówienie podczas modlitwy Anioł Pański z 4 listopada 1984 r. (Inseg VII/2 [1984], s. 1151); Przemówienie podczas Światowych Dni Młodzieży 31 marca 1985 r. (Inseg VIII/1 [1985], s. 889–890); Przemówienie do chorych z 24 marca 1990 r. (Inseg XIII/1 [1990], s. 743); Przemówienie z 6 października 1991 r. (Inseg XIV/2 [1991], s. 756). Ponadto w homilii wygłoszonej w Guayaquil w Ekwadorze 31 stycznia 1985 r. Jan Paweł II mówił o „współodkupicielskiej roli Maryi — el papel corredentor de María (Inseg VIII [1985], s. 319), co zostało przetłumaczone jako „rola Maryi jako współodkupicielki” w angielskim wydaniu L’Osservatore Romano z 11 marca 1985 r., s. 7. Włoskie tłumaczenie jest jednak bliższe hiszpańskiemu, mianowicie il ruolo corredentore di Maria.